Nöbetçi Eczaneler
Balıkesir milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) ilk açılış döneminde yemin törenine katılamadı. Araştırmacı Yazar Aydın Ayhan, bu milletvekillerinin Balıkesir bölgesindeki Yunan işgaline karşı süren cephelerde görev aldığını yeni belgelerle açıkladı.
Balıkesir Milletvekilleri Yemin İçin Ankara’ya Geldi
Kuvayi Milliye Kütüphanesi Aydın Ayhan kitaplığında araştırmalarını sürdüren Ayhan, ilk meclisin açılışında Balıkesir milletvekillerinin bulunamadığını, bunun tek nedeninin cephede olmaları olduğunu söyledi.
Ayhan, “Ayvalık cephesi, İvrindi cephesi, Salihli cephesi, Akhisar cephesi, Soma cephesi… O dönem yoğun bir mücadele vardı. Bunlar Yunan ordusunun karşısında dimdik duruyorlardı” dedi. 30 Haziran 1920’de Balıkesir’in işgal edildiğini hatırlatan Ayhan, bir grup askerin İnegöl cephesi Küplüce hattını tutmak için bölgeden ayrıldığını belirtti.
Mehmet Vehbi Bolak, Hasan Basri Çantay ve Abdülgafur Iştın
Meclis kayıtlarına göre Mehmet Vehbi Bolak, Hasan Basri Çantay ve Abdülgafur Iştın Efendi, Haziran sonu ile Temmuz başında Ankara’ya gelerek yemin etti. Yeminlerini takiben ortak bir dilekçeyle cephe izni talep eden milletvekilleri, resmi izinle yeniden cepheye döndü. Bu milletvekillerinin cepheden ne zaman döndüğüne dair kayıt bulunmadığını belirten Ayhan, yaklaşık 2 ay sonra meclis konuşmalarına yeniden başladıklarını ifade etti.
Kuvayi Milliye Şehri Balıkesir’de Gizli Teşkilat
Kuvayi Milliye şehri olarak bilinen Balıkesir ve çevresinde Yunan işgaline karşı direniş içerisinde Türklerin gizli bir teşkilat kurduğunu açıklayan Aydın Ayhan, bu teşkilatın haberleşme sağladığını, silah sevkiyatı yaptığını ve yaralı askerleri taşıdığını söyledi.
Teşkilatın başında Varnalı İsmail Hakkı Bey‘in bulunduğunu belirten Ayhan, kendisinin Balıkesir’de o dönem bir dükkânı olduğunu ve ilerleyen yıllarda belediye başkanlığı yaptığını aktardı.
Morfin Yok, Kol Kesildi
Varnalı İsmail Hakkı Bey’in anılarından bir bölüm paylaşan Ayhan, dağlardaki çatışmalarda kolundan yaralanan bir askerin dükkâna geldiğini anlattı. Doktorun, askerin kangren olan kolunun morfin olmadan kesilmesi gerektiğini söylediğini belirten Ayhan, “Dışarıda Yunan askeri var. Hık dersen Yunan duyar. Sesini çıkarma, bayılabilirsen daha iyi olur” ifadelerini aktardı. Ertesi gün kol sarılı askerin üzerine heybe konularak gönderildiği kaydedildi.
Yunanlıların Gizli Tanık Uygulaması
Yunanlıların yaklaşık 100 Türk askerini esir alarak Bandırma‘da yargıladığını ve bu yargılamalarda gizli tanık kullandığını belirten Ayhan, Yunanca yazılmış yargılama tutanaklarını kendi kitaplığında sergilediğini söyledi.
70 gizli tanığın isimlerinin yer aldığı belgelerde, 5’i gayrimüslim 65’i Müslüman olan tanıkların Yunan makamlarınca damgalandığı ve mühürlendiği ortaya çıktı. Eski Belediye Başkanı Muhiyttin Bey’in Balıkesir’den kaçarak Yunanistan’da hayatını kaybettiği de belgelendi.
30 Ağustos Zaferi’nin yıl dönümü öncesinde paylaşılan bu belgeler, Milli Mücadele dönemine ilişkin önemli detayları gün yüzüne çıkardı.