Nöbetçi Eczaneler
Edremit Körfezi’nde hasat edilen zeytinler, zeytinyağı üretiminden sonra kalan zeytin hamuru veya pirina üzerinden pirina yağı, sabun, biyokütle ve yakıt gibi ürünlere dönüştürülüyor.
Bölgede yaklaşık 13 milyon zeytin ağacından elde edilen ürünler, sıfır atık anlayışıyla değerlendiriliyor. Zeytinin yağı, sofralığı, yaprağı ve posası birbirinden ayrılarak farklı sektörlerin değerlendirmesine sunuluyor.
Zeytin hasadı ve zeytinyağı üretimi
Sonbaharda başlayan zeytin hasadı, rekolteye göre ocak sonuna kadar sürüyor. Bahçelerden toplanan zeytinler fabrikalara taşınıyor ve sıkım işleminden geçirilerek zeytinyağı elde ediliyor.
Yağ alma işleminden sonra geriye kalan zeytin hamuru, posa veya pirina adıyla anılıyor. Bu ürün, özel işleme tesislerine gönderilerek yağının alınması ve biyokütleye dönüştürülmesi için yeniden değerlendiriliyor.
Pirina yağı nasıl üretiliyor?
Pirina önce bantlar yardımıyla dönen silindir fırınlarda yaklaşık 1.000 derecelik ortamda kurutuluyor. Kurutulan posa kazanlara alınarak hekzen olarak adlandırılan kimyasal yardımıyla damıtılıyor.
İşlem sonunda ayrılan yağların bir bölümü rafine edilerek yemeklik yağ ve kızartmalık yağ haline getiriliyor. Yağın daha az alındığı posa ise preslenerek enerji santrelerinde, sobalarda ve kaloriferlerde yakıt olarak kullanılıyor.
Pirina yağları yalnızca Türkiye’de tüketilmiyor. Ürünler, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada başta olmak üzere birçok ülkeye ihraç ediliyor.
Zeytinde sıfır atık anlayışı
Balıkesir Üniversitesi Edremit Meslek Yükseksekokulu Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Mücahit Kıvrak, zeytin üretiminde her parçanın ayrı ayrı değerlendirilebildiğini belirtiyor.
Yaprak, meyve ve posa ayrı ayrı işleniyor
Dr. Kıvrak, zeytin yağının, sofralık zeytinin, yaprakların ve posanın farklı alanlarda kullanılabilmesinin ürünü çevreci hale getirdiğini söylüyor. Neminden arındırılan ve yağı alınan pirina da yakıt ile gübre sanayisine katkı sağlıyor.
Kar suyunun da buharlaştırılması veya uygun yöntemlerle değerlendirilmesinin mümkün olduğunu belirten Kıvrak, doğru yöntemlerle toplanan zeytinden natürel sızma elde edildikten sonra kalan pirina yağının da özellikle rafine edildikten sonra yemeklerde ve yoğun kızartmalarda kullanılabileceğini ifade ediyor.
100 kilogram pirinadan 2 kilogram ham yağ
Edremit Körfezi’nde faaliyet gösteren bir pirina işleme tesisinin müdürü Keskin Aral, üretim sürecine ilişkin bilgileri aktardı.
Dekantörlerde pirinadan yağ ve su alınarak nem oranının yüzde 50-55’e, kurutma fırınlarından sonra ise yüzde 7-8’e düşürüldüğünü belirten Aral, ürünün ekstraksiyon sisteminde 7-8 saat hekzenle işlem gördüğünü anlatıyor.
Yüzde 70-80 nemle gelen 100 kilogram pirinadan yaklaşık 2 kilogram ham pirina yağı ve 7-8 kilogram biyokütle elde edildiğini kaydeden Aral, yağların asit derecelerine göre ayrıldığını belirtiyor.
Yemeklik ve kızartmalık yağ üretimine uygun olan yağlar rafinasyon işleminden geçiriliyor. Yüksek asitli yağlar ise SOAP üretiminde değerlendiriliyor.
Zeytin üretimi ekonomik değer yaratıyor
Zeytin posasının tamamen atık olarak değerlendirilmesi yerine zeytin üretim zincirine yeniden kazandırılması, bölgede yeni gelir alanları oluşturuyor. Biyokütle, enerji ve gübre sektörleri de bu değerlendirme modelinden yararlanıyor.
Edremit Körfezi’nde uygulanan üretim modeli, zeytinciliğin yalnızca zeytinyağı üretimiyle sınırlı kalmadığını gösteriyor. Hasattan fabrikaya, fabrikadan enerji santraline kadar uzanan süreçte sıfır atık yaklaşımı ekonomik kazanç sağlıyor.
Kaynak: İHA