Nöbetçi Eczaneler
Balıkesir Üniversitesi (BAÜN), uluslararası alanda ses getiren ve gıda güvenliği ile halk sağlığını doğrudan ilgilendiren kritik bir bilimsel araştırmaya daha ev sahipliği yaptı. Üniversitenin tıp ve sağlık bilimleri alanındaki araştırmacılarının ortaklaşa yürüttüğü kapsamlı çalışma sonucunda, sığırlarda yaygın olarak kullanılan makrosiklik lakton grubu antiparaziter ilaçların insan tüketimine sunulan hayvansal dokulardaki kalıntılarının eş zamanlı ve son derece güvenilir bir şekilde belirlenmesine olanak tanıyan pratik yeni bir analitik yöntem geliştirildi.
Bilim dünyasında büyük yankı uyandıran bu yenilikçi çalışma, veteriner hekimlik ve gıda güvenliği alanlarına uluslararası düzeyde önemli katkılar sunuyor.
Çalışma Saygın Bilim Dergisi Scientific Reports’ta Yayımlandı
Balıkesir Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Cengiz Gökbulut‘un yürütücülüğünde gerçekleştirilen çalışma, uluslararası akademik platformlarda prestijli bir başarıya imza attı. Projede; Prof. Dr. Cengiz Gökbulut, Doç. Dr. Oğuzhan Korkut, Dr. Fazilet Şen Metin, Dr. Nurullah Güçlü ile Dr. Veteriner Hekim Büşra Aslan Akyol ve doktora öğrencisi Veteriner Hekim Kübra Deliklitaş aktif olarak görev aldı.
“The Development and Validation of an RP-HPLC-FD Method for the Multi-Residue Analysis of Antiparasitic Macrocyclic Lactones in Cattle Edible Tissues” başlıklı araştırma, dünya genelindeki akademik dergi sıralamalarında en üst dilim olan Q1 kategorisinde yer alan Scientific Reports dergisinde yayımlandı. Çalışma, Balıkesir Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) birimi tarafından da maddi olarak desteklendi.
Beş Farklı Makrosiklik Laktonun Eş Zamanlı Tespiti
Çalışmanın halk sağlığı açısından taşıdığı kritik önemi vurgulayan Prof. Dr. Cengiz Gökbulut, veteriner hekimlikte hayvan sağlığını korumak amacıyla kullanılan ilaçların yasal arınma sürelerine uyulmadan hayvanların kesime sevk edilmesi durumunda hayvansal gıda ürünlerinde ciddi ilaç kalıntılarının ortaya çıkabildiğini belirtti.
Bu tür kontamine hayvansal ürünlerin tüketilmesinin insan sağlığı açısından uzun vadeli riskler oluşturabileceğini ifade eden Gökbulut, araştırmada ivermektin, abamektin, doramektin, moksidektin ve eprinomektin olmak üzere beş farklı makrosiklik lakton etken maddesinin et, karaciğer, böbrek ve yağ dokularında eş zamanlı olarak yüksek doğrulukla tespit edilebildiğini kaydetti.
Analizlerde Yüksek Geri Kazanım Oranları
Geliştirilen analitik yöntemde, söz konusu ilaç kalıntıları floresan dedektörlü yüksek performanslı sıvı kromatografisi (RP-HPLC-FD) cihazı kullanılarak tespit edildi. Validasyon çalışmaları sonucunda, tüm yenilebilir doku örneklerinde beş farklı ilaç bileşeni için geri kazanım oranlarının yüzde 73,91 ile yüzde 96,15 aralığında değiştiği belirlendi.
Sığırların yenilebilir doku örneklerindeki makrosiklik laktonlar için tespit limitleri (LOD) ve kantifikasyon limitleri (LOQ) sırasıyla 0,85-1,25 µg/kg ve 2,55-3,80 µg/kg aralıklarında başarıyla belirlenerek yöntemin üstün hassasiyeti kanıtlandı.
Yağ Dokusundaki Matris Etkileri Araştırıldı
Geliştirilen yöntemin sahadan alınan 168 gerçek örnek üzerinde test edildiğini belirten Prof. Dr. Gökbulut, örneklerin 18’inde çeşitli düzeylerde makrosiklik lakton kalıntısı bulunduğunu açıkladı. Bir örnekte 40 µg/kg düzeyinde ivermektin kalıntısının yasal limitleri aştığı saptandı.
Yalnızca 1 gram numune ve 3 mililitre çözücü ile uygulanabilen yöntem, büyük bir pratiklik sunuyor. Gökbulut, özellikle hedef bileşiklerin yüksek lipofilik özellikleri nedeniyle yağ dokusundaki potansiyel matris etkilerinin göz ardı edilmemesi gerektiğinin altını çizdi.
Balıkesir Üniversitesi’nin Uluslararası Başarısı
Türkiye’nin bilimsel araştırma kapasitesine dikkat çeken bu çalışma, Balıkesir Üniversitesi’nin uluslararası arenada söz sahibi olduğunu bir kez daha kanıtladı. Gıda güvenliği ve halk sağlığı için kritik önem taşıyan bu tür bilimsel projelerin desteklenmeye devam edilmesi, hem yerel hem de küresel ölçekte önemli kazanımlar sağlıyor.