Nöbetçi Eczaneler
Tağşişli zeytinyağı sektöründe yılda yaklaşık 50 bin ton sahte ürünün piyasaya sürüldüğü bildirildi. Sektör temsilcilerine göre, en çok Ayvalık isminin kullanıldığı ürünler tüketicilerin güvenini zedeliyor ve üreticilere ciddi ekonomik zarar veriyor.
AYVALIK – Zeytinyağı sektörünün tağşiş ve taklit sorunu, 21. Uluslararası Ayvalık Zeytin Hasat ve Turizm Festivali kapsamında gündeme geldi. Festivalde düzenlenen değerlendirmelerde, sahte zeytinyağlarının üreticilere ve tüketicilere verdiği zararlar ele alındı.
Sahte zeytinyağı iddiası nasıl anlaşılıyor?
Ayvalık Belediye Başkanı Mesut Ergin, karışım yağların Ayvalık ismini kullanarak satıldığını belirtti. Ergin, bu ürünlerin kalitesiz ve niteliksiz yağlardan oluşabileceğini, tüketicilerin de “Bu gerçekten Ayvalık yağı mı?” sorusuyla bölgesel markaya zarar verdiğini söyledi.
Ayvalık ismi tek başına üretim belgesi değildir
Ergin, internetten satış yapan bazı firmaların “Ayvalık 4. kilometre” gibi ifadeler kullandığını, ancak adreslerinin Ayvalık ile bağlantısı olmadığını aktardı. Sabit adresi bulunmayan veya bölgeyle ilgisi bulunmayan işletmeler tüketiciler için önemli bir risk oluşturuyor.
Belediye, tespit ettiği olayları Ticaret Odası ile birlikte Ticaret Bakanlığına bildirdiğini ve bazı durumlarda dava açtığını açıkladı. Ancak başarılı davalara rağmen sahte ürünlerin farklı isimlerle yeniden satışa konulabilmesi, mevcut tedbirlerin yetersiz olduğu yönündeki kaygıları artırıyor.
Tağşiş sektörde marka güvenini zedeliyor
Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Halil Aykut, sorunun yalnızca ucuz yağ satışıyla değil, Ayvalık isminin haksız yere kullanılmasıyla da ilgili olduğunu belirtti. Bazı illerde ayda yaklaşık 2 bin tonun Ayvalık zeytinyağı adı altında satıldığını duyduklarını bildiren Aykut, sahte ürünlerin internet üzerinden yayılarak denetimlerden kolayca sıyrıldığını söyledi.
50 bin tonluk tahmin endişe yaratıyor
Tağşişli sahte zeytinyağının kesin pazar payı bilinmiyor. Sektör temsilcilerinin açıklamalarına göre, bu şekilde piyasaya sürülen yağ miktarı yılda 50 bin tona yaklaşabiliyor. Gerçek Ayvalık üreticileri, ürünlerine yatırım yapan işletmelerin ise sahte satışların doğrudan zarar görmesinden ötürü önemli ölçüde etkilendiğini vurguluyor.
Aykut, barkodlu ve coğrafi işaretli ürünlerin belirlenmesine yönelik çalışmalar yapıldığını, ancak karışım yağ satan işletmelerin başka firmalar kurarak cezaları aşınmayı kolaylaştırdığını bildirdi.
Yasal yaptırımlar yeterli gücü taşımıyor
Tağşise karşı uygulanan para cezalarının yetersiz olduğunu savunan Aykut, işletme ruhsatının iptali veya aynı kişilere yeniden ruhsat verilmemesi gibi daha etkili yaptırımlar gerektiğini önerdi. Mevcut cezaların, sahte ürünlerden elde edilen kazancı karşılamadığını ifade eden Aykut, bu durumun ihlalden vazgeçmeyi kolaylaştırdığını söyledi.
Ayvalık Ticaret Odası Genç Girişimciler Kurulu Başkanı Mustafa Kürlek ise tekrarlanan tağşiş faaliyetlerinin yeterli yaptırımla karşılanması halinde nitelikli dolandırıcılık suçu kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Kürlek, tüketicilerin ekonomik baskı nedeniyle çok düşük fiyatlı ürünlere yönelmesinin sahte zeytinyağı satışını kolaylaştırdığını belirtti.
Tüketiciler tağşişli zeytinyağından nasıl korunur?
Tüketicilerin satın almadan önce üreticinin açık adresini, iletişim bilgilerini ve ürünün izlenebilirlik kayıtlarını kontrol etmesi öneriliyor. Güvenilir yerel işletmelerden ve tanındık satıcılardan alışveriş yapılması, sahte ürünlerle karşılaşma riskini azaltabilir.
- Sabit adresi olmayan işletmelerden uzak durun: Yalnızca internet üzerinden satış yapan ve adresi belirsiz firmalara güvenmeyin.
- Ayvalık ismine güvenmeyin: Bölgesel bir isim, ürünün coğrafi işaretli veya Ayvalık’ta üretilmiş olduğunu tek başına kanıtlamaz.
- Etiket ve izlenebilirlik bilgilerini inceleyin: Barkod, üretici bilgisi ve coğrafi işaret bulunuyorsa doğruluğunu resmi kanallardan kontrol edin.
- Fiyatı gerçekçi değerlendirin: Kürlek’in festivaldeki uyarısına göre, bir litre zeytinyağının 100 lira olması mümkün değildir. Aşırı düşük fiyat, ürünün tağşişli olabileceğine işaret edebilir.
- Şüpheli ürünü bildirin: Fiyat etiketi, üretici bilgisi veya izlenebilirlik kaydı tutarsız ürünler için ilgili kurumlara başvurulmalıdır.
Tağşişle mücadelenin yalnızca tüketici tercihine bırakılmaması gerektiğini belirten Ergin, yasal düzenlemelerin sıkılaştırılması ve denetimlerin etkinleştirilmesi gerektiğini söyledi. Gıda güvenliği ve tüketici koruması açısından uygulanan yaptırımların, sahte ürünleri satıştan kaldıracak düzeye çıkarılması bekleniyor.